Na czym polegają demineralizacja i remineralizacja szkliwa?

Szkliwo jest istotną częścią budowy zębów. Niestety w niektórych przypadkach, pod wpływem działania znajdujących się w jamie ustnej bakterii próchnicowych i obniżenia pH w jamie ustnej, wytwarzane kwasy zaczynają działać destrukcyjnie na tkanki zębów i niszczą ich strukturę. Wówczas może się rozpocząć proces tzw. demineralizacji szkliwa. O tym, jakie mogą być jego konsekwencje oraz co można zrobić, żeby powstały proces odwrócić, napiszemy w naszym dzisiejszym wpisie na blogu.

Na czym dokładnie polega demineralizacja szkliwa?

W procesie demineralizacji szkliwa dochodzi do utraty budujących powierzchnię zębów substancji mineralnych. Proces ten często jest także nazywany odwapnieniem szkliwa. Wpływ na rozpoczęcie tego procesu mają przede wszystkim nieprawidłowa lub niepełna higiena jamy ustnej oraz nieprawidłowe nawyki żywieniowe. Niektóre spożywane przez nas pokarmy, przede wszystkim te, które zawierają w sobie dużo cukru, powodują spadek pH w ustach, co sprzyja działaniu bakterii próchnicowych i umożliwia im łatwiejsze wytwarzanie ubytków w strukturze szkliwa. Zanim dojdzie do faktycznej demineralizacji szkliwa, najpierw pacjent może się borykać z wieloma innymi nieprzyjemnymi dolegliwościami, jak np. nadwrażliwością na zimne lub gorące napoje i pokarmy. Na tym etapie demineralizacja szkliwa jest jeszcze dopiero na pierwszym etapie. Dalej proces ten ma coraz bardziej poważne skutki.

Na początku demineralizacji szkliwa na powierzchni zębów pojawiają się nieestetycznie wyglądające białe plamki. Później zęby zaczynają też tracić swoją naturalną gładkość i stają się bardziej szorstkie. Na tym etapie cały proces jest jeszcze możliwy do zastopowania. W następnym etapie jest już ciężej, ponieważ pod wpływem odwapnienia może zacząć dochodzić do powstawania ukruszenia zębów, do ich pękania oraz do rozwoju choroby próchnicowej.

W jakich przypadkach wykonywane są zabiegi remineralizacji szkliwa?

W przypadku zaobserwowania w trakcie wizyty kontrolnej w gabinecie stomatologicznym rozwijającej się demineralizacji szkliwa dentysta może podjąć decyzję o konieczności jego remineralizacji, czyli odbudowy powstałych zmian. Remineralizacja szkliwa polega na ponownym wbudowaniu w szkliwo utraconych wcześniej w wyniku demineralizacji jonów fosforanowych oraz jonów wapnia. Szanse powodzenia całego procesu zależą od tego, na jak zaawansowanym etapie było już odwapnienie zębów. W zależności od tego oraz od wieku pacjentów można dobrać różne metody remineralizacji szkliwa.

Remineralizacja szkliwa zębów u dzieci

Przed przystąpieniem do wykonania zabiegu remineralizacji szkliwa najpierw konieczne jest dokładne wyczyszczenie zębów pacjenta. W celu wyczyszczenia zębów zazwyczaj wykonywany jest zabieg piaskowania, czyli jeden z głównych rodzajów stomatologicznych zabiegów profilaktycznych. Następnie przeprowadzana jest fluoryzacja zębów, która ma na celu uzupełnienie poziomu minerałów w szkliwie zębów oraz ich dodatkowe wzmocnienie. Zazwyczaj po wykonaniu takich działań pacjent otrzymuje także od swojego stomatologa dokładne zalecenia, w jaki sposób może samodzielnie zapobiegać powstawaniu podobnych problemów w przyszłości oraz co może zrobić, żeby samemu wzmacniać swoje zęby. W tym celu powinien przede wszystkim bardziej rozważnie planować swoją dietę oraz stosować się do zasad prawidłowej higieny jamy ustnej.

Jak rozpoznać moment, w którym szkliwo zaczyna tracić swoje właściwości?

Demineralizacja nie zaczyna się nagle i rzadko od razu prowadzi do widocznych ubytków. W praktyce pierwsze sygnały są subtelne i łatwe do przeoczenia, dlatego mają największe znaczenie diagnostyczne. Zmiana połysku szkliwa, jego matowienie czy zwiększona podatność na osadzanie się płytki nazębnej często pojawiają się wcześniej niż wyraźne plamy. To właśnie na tym etapie można jeszcze skutecznie zahamować proces bez konieczności leczenia zachowawczego.

Co wpływa na tempo postępu demineralizacji szkliwa?

Sam spadek pH w jamie ustnej nie zawsze prowadzi do szybkiego pogorszenia stanu zębów. Istotne znaczenie ma częstotliwość oddziaływania czynników demineralizujących oraz zdolność organizmu do naturalnej odbudowy szkliwa. W praktyce oznacza to, że nawet umiarkowane błędy w higienie czy diecie, jeśli powtarzają się regularnie, mogą mieć większe znaczenie niż jednorazowe obciążenie.

Najczęściej tempo zmian przyspieszają:

• częste podjadanie produktów obniżających pH w jamie ustnej,
• niewystarczająca ilość śliny wspierającej naturalną remineralizację,
• brak systematycznego usuwania płytki nazębnej,
• długotrwałe utrzymywanie się osadów na powierzchni zębów.

Zestawienie tych czynników pokazuje, że demineralizacja jest procesem zależnym od codziennych nawyków, a nie pojedynczego działania.

Od czego zależy skuteczność odbudowy szkliwa?

Remineralizacja nie polega wyłącznie na dostarczeniu składników mineralnych, lecz na stworzeniu warunków, w których mogą one zostać ponownie wbudowane w strukturę szkliwa. Kluczowe znaczenie ma moment rozpoczęcia działań – im wcześniej zostaną podjęte, tym większa szansa na pełne odwrócenie zmian. W bardziej zaawansowanych przypadkach możliwe jest jedynie częściowe wzmocnienie szkliwa i zatrzymanie dalszej degradacji. Istotna jest również systematyczność działań oraz ich dopasowanie do stanu uzębienia.