Jak powstaje płytka nazębna?

Powstawanie płytki nazębnej to całkowicie naturalny proces. Po spożyciu posiłku, jeżeli nie umyje się zębów, można zauważyć, gromadzący się na powierzchni zębów, na brzegach dziąseł oraz w szczelinach między zębami nieprzyjemny nalot. Jest to właśnie płytka nazębna. Czy jej powstawanie i rozwój może stanowić jakieś zagrożenie dla zdrowia naszych zębów i jamy ustnej? Oczywiście, że tak. W naszym dzisiejszym wpisie na blogu dokładniej opisujemy płytkę nazębną. Tłumaczymy, jaka jest jej budowa, jakie mogą być efekty jej powstania oraz jak można ją usunąć.

Z czego składa się płytka nazębna?

Płytka nazębna inaczej nazywana jest też płytką bakteryjną i ta nazwa bardziej dokładnie opisuje to, jaka jest jej budowa i z czego się składa. Płytka nazębna jest strukturą wielowarstwową, która składa się z różnych szczepów rozwijających się w jamie ustnej, pod wpływem znajdujących się w niej resztek pokarmów, bakterii i grzybów. Kolejność osadzania się poszczególnych szczepów bakterii na powierzchni zębów nie jest przypadkowa. Każdy z tych szczepów pełni bowiem w tej konstrukcji określoną rolę.

Pierwsza warstwa płytki nazębnej powstaje zaraz po myciu zębów z zastosowaniem szczoteczki i pasty do zębów. Jest to tzw. błonka nabyta i składa się z białka, znajdującego się w ślinie. Warstwa ta znajduje się bezpośrednio na szkliwie zębów i z jednej strony chroni je przed niekorzystnym wpływem obecnych w jamie ustnej bakterii, a z drugiej jest niezbędna do tego, żeby te drobnoustroje mogły się przyczepić do powierzchni płytki. Dalej płytka nazębna powiększa się o kolejne warstwy bakterii. Z czasem, pod wpływem barwników w spożywanych pokarmach i napojach, zmienia też swoją barwę.

W jaki sposób płytka nazębna wpływa na zdrowie zębów?

Mimo iż płytka nazębna sprawia wrażenie niegroźnej, m.in. dzięki możliwości łatwego jej usunięcia, tak naprawdę może powodować duże zagrożenie dla naszych zębów. Nieusuwana płytka może bowiem powodować uszkodzenia szkliwa zębów. Po pewnym czasie zacznie również ulegać procesowi mineralizacji, co sprawi, że zamieni się w dużo groźniejszy i znacznie trudniejszy do usunięcia kamień nazębny. Wyróżnia się dwa rodzaje płytki nazębnej: naddziąsłową i poddziąsłową. Ten drugi rodzaj jest szczególnie groźny, ponieważ może prowadzić także do powstawania chorób przyzębia i w konsekwencji do konieczności rozpoczęcia leczenia paradontozy.

W jaki sposób usuwa się płytkę nazębną?

Żeby zapobiec negatywnemu działaniu płytki nazębnej, wystarczy tylko stosować się do zasad prawidłowej higieny jamy ustnej. Usunięcie płytki nie jest bowiem jeszcze tak skomplikowane, jak usuwanie kamienia nazębnego. Płytka nazębna powinna dać się łatwo usunąć poprzez dokładne szczotkowanie zębów, przynajmniej dwa razy dziennie, a najlepiej po każdym spożytym posiłku. Oprócz tego, w celu usunięcia płytki nazębnej konieczne jest też codzienne nitkowanie przestrzeni międzyzębowej i dodatkowe zabezpieczenie na noc zębów poprzez zastosowanie płynu do płukania jamy ustnej. Płytkę i powstający z niej kamień nazębny można także usunąć wykonując w trakcie wizyty kontrolnej w gabinecie dentystycznym stomatologiczne zabiegi profilaktyczne, czyli odpowiednio piaskowanie i skaling zębów.

Jeżeli zauważy się już u siebie problemy z łatwym usuwaniem płytki nazębnej, warto jest także popracować nad swoimi nawykami żywieniowymi, przede wszystkim ograniczyć spożywanie produktów spożywczych, w których znajduje się duża ilość cukrów.

Jak szybko płytka nazębna przechodzi w bardziej zaawansowane zmiany?

Płytka nazębna nie jest strukturą statyczną, jej skład i właściwości zmieniają się bardzo dynamicznie, nawet w ciągu kilkunastu godzin. Jeśli nie zostanie usunięta, zaczyna się zagęszczać i tworzyć środowisko sprzyjające dalszemu rozwojowi bakterii. W praktyce oznacza to, że granica między „niegroźnym nalotem” a początkiem poważniejszych problemów jest płynna i łatwa do przekroczenia, zwłaszcza przy powtarzających się zaniedbaniach higienicznych.

Dlaczego obecność płytki nazębnej nie zawsze daje wyraźne objawy?

Jednym z największych problemów jest to, że płytka nazębna przez długi czas nie powoduje bólu ani wyraźnego dyskomfortu. Może być praktycznie niewyczuwalna, a jednocześnie stopniowo wpływać na stan szkliwa i dziąseł. Z tego powodu wiele osób nie reaguje na jej obecność, traktując ją jako zjawisko przejściowe, które nie wymaga większej uwagi. Dopiero w momencie pojawienia się kamienia nazębnego lub stanów zapalnych problem staje się zauważalny.

W jakich sytuacjach usuwanie płytki wymaga więcej niż codziennej higieny?

Standardowe szczotkowanie i nitkowanie są wystarczające, ale tylko wtedy, gdy są wykonywane dokładnie i regularnie. W praktyce jednak pojawiają się miejsca, w których płytka gromadzi się szybciej lub trudniej ją usunąć. Dotyczy to zwłaszcza obszarów przy szyjkach zębów oraz przestrzeni międzyzębowych.

Najczęściej trudności pojawiają się, gdy:

• technika szczotkowania nie obejmuje wszystkich powierzchni zębów,
• przestrzenie międzyzębowe są pomijane lub oczyszczane niedokładnie,
• płytka zaczyna się mineralizować i przekształcać w twardsze złogi,
• obecne są uzupełnienia protetyczne lub aparaty ortodontyczne utrudniające higienę.

W takich przypadkach konieczne staje się wsparcie zabiegami wykonywanymi w gabinecie, ponieważ domowe metody nie zawsze pozwalają na pełne usunięcie nagromadzonych złogów.