Czym się różnią wyciski optyczne szczęki od wycisków tradycyjnych?
Wykonanie wycisku szczęki i żuchwy jest podstawowym elementem diagnostycznym przed rozpoczęciem m.in. ortodontycznego leczenia wady zgryzu, leczenia protetycznego lub odbudowy zębów na implantach. Obecnie w klinikach stomatologicznych stosowane są aż dwie metody pobierania niezbędnych do rozpoczęcia leczenia danych: tradycyjne wyciski gipsowe lub wyciski optyczne. W dzisiejszym wpisie na blogu dokładnie tłumaczymy, na czym polegają obie metody i jakie są ich największe zalety.
W jakich celach wykonuje się wyciski szczęki?
Wycisk szczęki jest przede wszystkim niezbędnym elementem planowania leczenia ortodontycznego oraz planowania odbudowy utraconych zębów, czyli leczenia protetycznego lub wszczepiania implantów zębowych. Wykonanie wycisku gipsowego lub bardziej nowoczesnego wycisku optycznego daje lekarzowi dokładne dane na temat panujących w jamie ustnej warunków zgryzowych, ustawienia względem siebie wszystkich zębów oraz na temat ich wielkości. Bez tych informacji nie byłoby możliwe zaplanowanie skutecznego leczenia zdiagnozowanej wady zgryzu lub stworzenie odpowiednio dobranego do potrzeb pacjenta wypełnienia protetycznego, lub implantu zębowego.
W jaki sposób wykonuje się wyciski gipsowe szczęki?
Wyciski szczęki tradycyjnie były wykonywane z użyciem tzw. łyżki wyciskowej. Cały czas z resztą w dużej ilości gabinetów stomatologicznych stosuje się tę metodę. Na czym polega pobranie w taki sposób wycisku?
Na początku łyżka wyciskowa jest napełniana masą plastyczną. Później wkłada się ją do jamy ustnej pacjenta, którego zadaniem jest odciśnięcie śladu zębów. Po ich pobraniu łyżka wyciskowa służy do przygotowania modelu gipsowego, w którym są dokładnie odwzorowane warunki zgryzowe i kształt łuków zębowych. Metoda ta jest stosowana przede wszystkim w planowaniu leczenia ortodontycznego wad zgryzu. Na podstawie stworzonego modelu możliwe jest po prostu stworzenie indywidualnie dobranego do potrzeb pacjenta stałego aparatu na zęby lub przygotowanie odpowiedniego aparatu ruchomego.
Wadami tej metody jest czas, który zajmuje przygotowanie modelu gipsowego szczęki oraz fakt, że u niektórych pacjentów wprowadzenie do jamy ustnej łyżki wyciskowej powoduje powstanie odruchu wymiotnego.
Na czym polegają wyciski optyczne szczęki?
Alternatywnym sposobem wykonywania wycisku szczęki są wyciski optyczne. W tym przypadku zamiast łyżki wyciskowej, do jamy ustnej pacjenta wprowadzany jest skaner wewnątrzustny, który bardzo szybko pobiera dane i na ich podstawie tworzy wygodny do stosowania dla lekarza trójwymiarowy model szczęki. Wykonanie skanu 3D zębów trwa zaledwie 2-3 minuty. W trakcie badania kamera urządzenia wykonuje serie zdjęć szczęki i żuchwy, mierzy odległości między zębami oraz ich wielkości.
Największymi zaletami wykonywania optycznych wycisków szczęki są szybkość otrzymania niezbędnych do rozpoczęcia leczenia danych oraz wygoda pacjentów. Dzięki wykorzystaniu skanera wewnątrzustnego unika się powstawania odruchu wymiotnego. Znacznie ogranicza się także czas wykonania badania.
Jakie znaczenie ma stabilność odwzorowania relacji zwarciowych?
Wycisk pełni funkcję nie tylko „odcisku zębów”, ale odwzorowania całego układu kontaktów między łukami zębowymi. To właśnie te relacje decydują o tym, czy przyszłe uzupełnienie będzie pracowało prawidłowo w trakcie żucia i mówienia. Nawet niewielkie przesunięcia mogą powodować punktowe przeciążenia, które nie są od razu odczuwalne, ale z czasem prowadzą do dyskomfortu, ścierania zębów lub problemów w obrębie stawów skroniowo-żuchwowych. Dlatego dokładność odwzorowania zwarcia ma realne znaczenie kliniczne i nie może być traktowana jako etap techniczny bez większego wpływu na efekt końcowy.
W jakim stopniu cyfrowe modele zmieniają sposób planowania leczenia?
Cyfrowy wycisk zmienia podejście do planowania, ponieważ model przestaje być jednorazowym odwzorowaniem, a staje się narzędziem do dalszej analizy. Możliwość powiększenia, oceny relacji przestrzennych czy porównania z kolejnymi etapami leczenia pozwala lepiej kontrolować przebieg terapii. Ma to szczególne znaczenie przy leczeniu ortodontycznym oraz implantologicznym, gdzie każdy milimetr ustawienia ma znaczenie dla końcowego efektu. Dodatkowo brak fizycznego modelu eliminuje ryzyko jego uszkodzenia lub deformacji, co w klasycznych metodach bywa realnym problemem.
Kiedy wybór metody wycisku ma realne znaczenie kliniczne?
Nie w każdym przypadku różnice między metodami będą równie istotne, ale są sytuacje, w których wybór technologii przekłada się bezpośrednio na jakość leczenia. Dotyczy to przede wszystkim bardziej złożonych rekonstrukcji oraz przypadków wymagających wysokiej precyzji odwzorowania.
Znaczenie wyboru metody rośnie szczególnie przy:
- pracach obejmujących większą liczbę zębów lub całe łuki,
- odbudowie na implantach, gdzie kluczowe jest przeniesienie ich pozycji,
- leczeniu ortodontycznym wymagającym analizy przestrzennej,
- przypadkach z trudnym dostępem lub ograniczoną widocznością.